Σάββατο, 17 Αυγούστου 2013

Ας ανέβουμε στους ώμους των προγόνων να κοιτάξουμε παραπέρα!

του Λευτέρη Δαφέρμου,
Παραμονή της γιορτής του δεκαπενταύγουστου σήμερα και βρίσκομαι στην παραδοσιακή Κρήτη όπου τα έθιμα διατηρούνται σχεδόν ακέραια, όπως και σε αρκετά σημεία της ελληνικής υπαίθρου. Ένα ανεπαίσθητο χαμόγελο ικανοποίησης διαγράφεται στα χείλη μου παρατηρώντας τους γηγενείς κατοίκους και τη συμπεριφορά τους, γρήγορα όμως ένας έντονος προβληματισμός διαπερνά τη σκέψη μου. Γιατί όλο το περιβάλλον φαντάζει τόσο ξένο στα μάτια μου; Αισθάνομαι ως επισκέπτης από άλλη ήπειρο αν όχι από άλλο πλανήτη!Μήπως κάπου εκεί κρύβεται και η γενεσιουργός αιτία της παρακμής που βιώνει η σημερινή κοινωνία συλλήβδην;


Η αλήθεια είναι ότι η γνώση και τεχνολογία αποτελούν παράγοντα προόδου του ανθρώπινου είδους. Ο υλικός και πνευματικός πολιτισμός μόνο στο εδώλιο του κατηγορούμενου δεν πρέπει να τοποθετηθούν. Η οικουμενικότητα και η αντικειμενικότητα που αναντίρρητα πρεσβεύει η τεχνολογία θα έπρεπε να αποτελούν δείκτη της οργάνωσης του κοινωνικού ιστού ευρύτερα. Είναι γεγονός ότι, αν η συλλογικότητα και η αξιοκρατία είχαν θέση στον εφαρμοζόμενο ηθικό κώδικα ,οι ανθρώπινες σχέσεις θα ήταν διαφορετικές. Η απουσία των επιστημών και της γνώσης ιστορικά παραπέμπει στο σκοταδισμό και στις άμορφες μάζες που άγονταν και φέρονταν από δεισιδαιμονίες και προκαταλήψεις. Επιπροσθέτως, αξίζει να αναφερθεί ότι η Ιδέα ,κατά την πλατωνική θεωρία, που έχει εξυμνηθεί ίσως περισσότερο από κάθε άλλη είναι αυτή της ελευθερίας. Η ιδεολογική υπόσταση του ιδανικού αυτού έχει φαλκιδευτεί τόσο έντονα, ώστε η απουσία εξωτερικών δεσμών τείνει να καθιστά κάποιον ελεύθερο σύμφωνα με το σύγχρονο τρόπο σκέψης. Όμως, η πραγματική ελευθερία είναι πνευματική και εκπορεύεται μόνο από τη γνώση , διηθημένη βέβαια μέσα από το ανθρώπινο πεπερασμένο. Έτσι,  διαπιστώνεται ότι η διάδοση της γνώσης και η εξέλιξη της τεχνολογίας πρέπει να αποτελούν ζητούμενα της ανθρώπινης κοινωνίας.

Μία αναγωγή στην αριστοτελική φιλοσοφία θα τοποθετούσε τις επιστήμες στις διανοητικές αρετές που αναπτύσσει ο άνθρωπος. Όπως , όμως ,υποστήριζε ο μεγάλος φιλόσοφος της αρχαιότητας υφίστανται και οι ηθικές αρετές οι οποίες όχι απλά έχουν παραγκωνιστεί αλλά έχουν εκμαυλιστεί ολοκληρωτικά. Σε αυτό ακριβώς το σημείο η παράδοση μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο αρωγό στο δρόμο προς την υπέρβαση του σύγχρονου τέλματος. Η αέναη μεταβίβαση και εξέλιξη που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ουσία της παράδοσης μεταρσιώνουν ίσως το πιο υποτιμημένο στοιχείο του δυτικού πολιτισμού,τον άνθρωπο. Στον αγώνα της εξουσίας και της επικράτησης,στο κυνήγι των αριθμών και του υλικού ευδαιμονισμού η αδηφάγος κοινωνία προσπερνά επιδεικτικά την ατομικότητα. Ανεξάρτητα από το ισχύον πολιτικοοικονομικό σύστημα η παράδοση εγκολπώνεται ένα πολύτιμο μάθημα,την αναγκαιότητα της εφαρμογής ενός νέου ηθικού κώδικα που θα θεωρεί το άνθρωπο αυταξία και όχι μέσο. Ο ανθρωποκεντρισμός αποτελεί,εξάλλου, και το μεγαλύτερο μάθημα του αρχαιοελληνικού πολιτισμού τη σοφία του οποίου διατυμπανίζουν οι δοκησίσοφοι νεοέλληνες.

Τέλος,ίσως έχουμε χαθεί κάπου ανάμεσα στο τσάμικο,τη λύρα,που πριν λίγα λεπτά ηχούσε επιβλητικά, τα goody s και τα i-phones. Σε αυτή την επικίνδυνη διελκυστίνδα μοναδική σανίδα σωτηρίας είναι το απολεσθέν δυστυχώς σήμερα μέτρο. Αυτό είναι και το περιεχόμενο της παράδοσης. Η διατήρηση των ευνοϊκών στοιχείων του υλικού και πνευματικού πολιτισμού και η αντικατάσταση των παρωχημένων με τεχνολογικά ευρήματα και κώδικες συμπεριφοράς που ανταποκρίνονται καλύτερα στις νέες συνθήκες. Αυτός ο συγκερασμός,όμως, πρέπει να πραγματωθεί υπό το πρίσμα ενός διαφορετικού ηθικού κώδικα στον οποίο ο <<homo consumer>> θα έχει <<εξελιχθεί>> σε ένα ον που θα ενστερνίζεται την ετυμολογική του ανάλυση και θα τολμά να κοιτά ψηλά...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου