Σάββατο, 8 Ιουνίου 2013

Από Τον Ντε Γκολ Στον Ερντογάν



Του Νάσου Αμπουέλ

Τελικά αυτό το Αιγαίο δεν μπορεί να κρατήσει ποτέ ένα κλίμα νηνεμίας! Εκεί που άρχισε να αποφορτίζεται το κύμα στην Ελλάδα, ξέσπασε «τσουνάμι» στους δίπλα.  Είμαι σίγουρος ότι πολλοί συμπατριώτες μας χάρηκαν με τα επεισόδια στην Τουρκία. Άλλοι για καθαρά «πατριωτικούς» λόγους (η φθορά του «εχθρού» είναι η χαρά η δική μου), άλλοι λόγω ενός αναμενόμενου ρεβανσισμού (τόσα χρόνια οι Τούρκοι κάγχαζαν με τις διαδηλώσεις στο Σύνταγμα, ας γευτούν και αυτοί την γλύκα) και άλλοι γιατί βλέπουν να ραγίζει το παντοδύναμο προσωπείο της Τουρκίας.  

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Bundesarchiv_B_145_Bild-F010324-0002,_Flughafen_K%C3%B6ln-Bonn,_Adenauer,_de_Gaulle-cropped.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-F010324-0002,_Flughafen_K%C3%B6ln-Bonn,_Adenauer,_de_Gaulle-cropped.jpghttp://blogs.r.ftdata.co.uk/beyond-brics/files/2012/09/146202358.jpgΤα αίτια και τα αιτιατά της κρίσεως τα έχουν αναλύσει Τούρκοι, Έλληνες και ξένοι δημοσιογράφοι και θεωρώ την διεισδυτική τους ματιά ανώτερη από την δική μου.  Για αυτόν τον λόγο όταν ο φίλος μου ο Λευτέρης με πήρε τηλέφωνο ένα πρωινό και μου ζήτησε να σχολιάσω τις εξελίξεις στην γειτονική χώρα, σκέφτηκα ότι κάθε ανάλυση θα ήταν περιττή.  Τότε, αίφνης, μου ήρθε ένας ιστορικός παραλληλισμός και σαν φιλίστωρ νεολαίος απεφάσισα να τον μοιραστώ μαζί σας.  Ελπίζω ότι θα τον βρείτε εξόχως διαφωτιστικό!


Οι περισσότεροι Έλληνες γνωρίζουν για τον περίφημο Μάιο του 1968, ή τουλάχιστον αυτήν την εντύπωση έχω εξάγει από την αναλαμπή στο πρόσωπό τους κάθε φορά που κάνω την σχετική ιστορική υπόμνηση.  Πολλοί τον θεωρούν «στιγμή ορόσημο», διότι σηματοδοτεί την λαμπρή νίκη του φοιτητικού κινήματος ενάντια στις συντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις της εποχής, που απεικονίζονται σε μια μορφή τεραστίου πολιτικού διαμετρήματος: του Στρατηγού Ντε Γκολ.  Το 1958, σε μια Γαλλία που τελούσε σε πλήρη πολιτειακή και θεσμική κρίση, παραδομένη στις σκοπιμότητες και στην ασυναρτησία διαφόρων κομμάτων (κυρίως αριστερής αποχρώσεως) που αδυνατούσαν να λύσουν τα μεταπολεμικά προβλήματα της χώρας, το πολιτικό σύστημα κάλεσε τον Στρατηγό Ντε Γκολ να αναλάβει τα ηνία για να αναμορφώσει το Σύνταγμα και να αποσοβήσει έναν επικείμενο εθνικό διχασμό.  

Ο Ντε Γκολ ήταν μια εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα που είχε τιμηθεί και παρασημοφορηθεί για την ηρωική του συνεισφορά στον αγώνα των Γάλλων κατά του Γερμανού κατακτητή.  Ως στρατιωτικός, ο Ντε Γκολ ήταν γνωστός για την πυγμή του, την αποφασιστικότητά του και το υψηλό (ίσως υπερβολικά) φρόνημα, το οποίο του επέτρεπε να δρα αποτελεσματικά εκεί που άλλοι αδρανούσαν ή δίσταζαν.  Συχνά όμως, έρεπε προς αυταρχικές μεθόδους με αποτέλεσμα να αγνοεί αρμόδιους αξιωματούχος (και υπουργούς) και να αποφασίζει μόνος του για τα πάντα. 

Προφανώς, οι αρετές του Στρατηγού ήταν ιδανικές για μια χώρα εν κρίσει που απαιτούσε αστραπιαίες και καίριες πρωτοβουλίες, χωρίς ατέρμονες διαβουλεύσεις που διυλίζουν προκλητικά τον κώνωπα σε θεωρητικές συζητήσεις.  Έτσι, για τα επόμενα δέκα χρόνια, ο Ντε Γκολ κατάφερε όχι μόνο να αποτρέψει την πορεία προς τον κρημνό αλλά και να πετύχει τον κολοσσιαίο μετασχηματισμό της Γαλλίας σε παγκόσμια δύναμη με ανθηρή και ακμάζουσα οικονομία (που υποσκέλιζε για πρώτη φορά μετά από αιώνες την Βρετανική), ραγδαία ανάπτυξη, κοινωνική γαλήνη και με το δικό της πυρηνικό πρόγραμμα.  Η Γαλλία ανέπτυξε πολλές φορές ανεξάρτητη θέση στην γεωστρατηγική σκακιέρα, απορρίπτοντας αρκετές φορές τις Αμερικανικές θέσεις και χαράσσοντας δική της αδέσμευτη εξωτερική πολιτική στην Ευρώπη.  Ας μην ξεχνάμε την αμίμητη δήλωση του Ντε Γκολ για μια Ευρώπη «από τον Ατλαντικό μέχρι τα Ουράλια», που έκανε πάταγο στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου.

Το 1968 όμως, ένα μεγάλο μέρος των Γάλλων, κυρίως της μεσαίας τάξεως, άρχισε να ενοχλείται με τον αυταρχισμό του Ντε Γκολ.  Οι ίδιοι που εξήραν κάποτε τον αδάμαστο ηγέτη που σοφά και με σύνεση κατήυθυνε τις τύχες της Γαλλίας, τότε τον κατηγορούσαν για υπέρμετρο συγκεντρωτισμό, απόλυτη προσήλωση στην αξία της πειθαρχία, ενώ τον συνέκριναν με Γάλλους μονάρχες όπως ο Λουδοβίκος XIV.  Επιπροσθέτως, τον εκλάμβαναν ως τροχοπέδη στον εκσυγχρονισμό της δημοκρατίας, λησμονώντας ότι ο Ντε Γκολ είχε θέσπισε την άμεση εκλογή του Προέδρου από τον λαό αντί για ανάδειξή του από την Βουλή και τα κόμματα, ενώ μετέφραζαν την άτεγκτη στάση του απέναντι στους Αμερικανούς όχι ως γενναία υπεράσπιση της αδέσμευτης Γαλλικής επιρροής στην παγκόσμια σκηνή, αλλά ως σημάδι της ακόρεστης οιήσεώς του.  

Ελπίζω σε αυτό το σημείο να είναι εμφανείς οι ομοιότητες των περιστατικών αλλά και των προσώπων.  Όταν ο Ερντογάν εξελέγη Πρωθυπουργός το 2003, εκτιμήθηκε για την πυγμή του η οποία έφερε αξιόπιστη, γρήγορη και αποτελεσματική εξουσία σε μια Τουρκία που ταλανιζόταν από αδύναμους πολιτικούς χωρίς ιδιαίτερη αποφασιστικότητα.  Ο ίδιος Ερντογάν δοξάστηκε όταν αναγέννησε την Τουρκική οικονομία και την οδήγησε με τους χειρισμούς του σε θέση πρωτοφανούς οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.  Ο ίδιος Ερντογάν έγινε κομιστής της Δημοκρατίας για τους φιλοδημοκράτες όταν ακρωτηρίασε το στρατιωτικό κατεστημένο και δρομολόγησε διαδικασίες Συνταγματικής αναθεωρήσεως.  Όλα αυτά μέχρι το φετινό θέρος.  Πλέον, ο ίδιος Ερντογάν σατιρίζεται από τον Economist με μια εικόνα που τον παρουσιάζει ως Σουλτάνο (σε ιστορική αντιδιαστολή με τον «μονάρχη» Ντε Γκολ).

Το ηθικό δίδαγμα αυτής της ιστορικής διαδρομής είναι ότι δυστυχώς ή ευτυχώς οι ηγέτες εμφανίζονται στην πολιτική κονίστρα με μια κρυφή ετικέτα όπου αναγράφεται η ημερομηνία λήξεως τους και αυτό διότι τα προτερήματα του χθες είναι συχνά οι αδυναμίες του αύριο.  Ο Ερντογάν ήταν άριστος ηγέτης σε συνθήκες κρίσεως, όμως οι πρακτικές του και η ιδεολογία του πλέον συγκρούονται με την ασυγκράτητη ορμή για περαιτέρω εκδημοκράτιση.  Άθελα του ίσως, αποτελεί προϊόν του συστήματος που ο ίδιος προσπάθησε να αποβάλλει.  Είναι το τελευταίο σύμβολο μιας παλαιάς εποχής το οποίο ναι μεν συνετέλεσε στην μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα, ωστόσο πρέπει τώρα να εξαφανιστεί και αυτό για να ολοκληρωθεί η μεταμόρφωση.  

Πάραυτα, δεν θεωρώ μετέωρο τον Ερντογάν.  Εν αντιθέσει με τον Ντε Γκολ, παρά τις διαμαρτυρίες των εξεγερμένων, ο Τούρκος Πρωθυπουργός χαίρει της στηρίξεως της λεγόμενης Ανατολικής Τουρκίας.  Η πλειοψηφία λοιπόν, μάλλον τον ακολουθεί ακόμη και για αυτόν τον λόγο ο Ερντογαν εμφανίζεται αμετακίνητος.  Το θέμα όμως είναι εάν το ρολόι της αντίστροφης μετρήσεως έχει ξεκινήσει…
       

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου