Πέμπτη, 9 Αυγούστου 2012

Το παραμύθι του Τύπου χρειάζεται δράκο

Του Γιώργου Ευγενίδη

Ο ελληνικός Τύπος πάντα αποτελούσε ένα κακέκτυπο των tabloids, κυρίως των βρετανικών, διότι αφενός η ψωροκώσταινα της showbusiness δεν αντέχει σε σύγκριση με το διεθνές jet set, αφετέρου το δημοσιογραφικό κεφάλαιο της συντριπτικής πλειοψηφίας των εκπροσώπων του ελληνικού Τύπου εξαντλείται στον κανιβαλισμό. Έτσι, με αφορμή την παρολίγο δολοφονία της 15χρονης στην Πάρο (αδυνατώ να αναφέρω το όνομά της, καθώς δεν την γνωρίζω προσωπικά, εν αντιθέσει με το σύνολο των δημοσιογράφων που αναφέρονται στην υπόθεση, οι οποίοι κάνουν σαν να πρόκειται το κοριτσάκι για κοντινή συγγενή τους) η ελληνική δημοσιογραφία του κανιβαλισμού βρήκε πάλι την αφορμή να μιλήσει για Δράκους, ανθρωπόμορφα κτήνη, τέρατα κτλ. Επειδή, όμως, μια εικόνα ισοδυναμεί με χίλιες λέξεις, ιδού παραπάνω από μία εικόνες:

 





 Και φυσικά δεν είναι μόνο η εφημερίδα Espresso, η οποία φιλοξένησε τέτοιους χαρακτηρισμούς στο πρωτοσέλιδό της. Από τις πρώτες εφημερίδες που ξεκίνησαν το γαιτανάκι του Δράκου ήταν το Πρώτο Θέμα, ενώ ακολούθησε και η εφημερίδα Δημοκρατία. Βέβαια, δεν είναι μόνο οι εφημερίδες που αναπαράγουν τις φριχτές λεπτομέρειες του εγκλήματος. Ενδεικτικά, δείτε το απόσπασμα απότ ο δελτίο ειδήσεων του Antenna:
Προκαλεί πολλά ερωτηματικά η διαρροή των μαρτυρικών καταθέσεων του δράστη, αλλά και η άτοπη αναγωγή του σε Δράκο. Διότι, εγκληματολογικά, το συγκεκριμένο προσωνύμιο προσάπτεται σε άτομα με κατά συρροήν δράση, οι οποίοι επιδίδονται σε σεξουαλικά εγκλήματα, πολύ συχνά μετά φόνου. Εδώ δεν μιλάμε για δράκο, μιλάμε αναμφίβολα για έναν αδίστακτο άνθρωπο, γεγονός το οποίο προδίδεται από την ψυχραιμία του κατά την διάρκεια της απολογίας του και για έναν δυνάμει δολοφόνο. Δεν είναι δολοφόνος, αλλά θα μπορούσε πολύ εύκολα να γίνει. Πρέπει να θέτουμε τα ζητήματα στην πραγματική τους διάσταση, αλλιώς ευνοείται η παρερμηνεία. Αλλά αυτό ουδόλως ενδιαφέρει τους διευθυντές των εφημερίδων και των καναλιών. Αυτοί θέλουν να δελεάσουν το αναγνωστικό και το τηλεοπτικό κοινό αντίστοιχα, το οποίο εν μέσω θέρους αναζητά έναν αιμοσταγή δολοφόνο, έναν δράκο, έναν πυρομανή για να ξορκίσει τις νεφέλες του ΔΝΤ, της Τρόικα και της σκληρής πραγματικότητας. Δεν μπορώ να πω, το θέαμα είναι δελεαστικό και οι πιπεράτες λεπτομέρειες συμβάλλουν στο να ιντριγκάρεται το κοινό και να ζητά όλο και περισσότερες, όλο και περισσότερες άγνωστες πτυχές του εγκλήματος.

Σαφώς και δεν είναι η πρώτη φορά που το σύνολο του ελληνικού τύπου ασχολείται με ένα φρικιαστικό έγκλημα, αποδίδοντας χαρακτηριστικές λεπτομέρειές του και συνοδεύοντας τις αναφορές στο έγκλημα με φωτογραφίες ή άγνωστες, αβανταδόρικες λεπτομέρειες. Επιλέγοντας ενδεικτικά υποθέσεις της τελευταίας εικοσιπενταετίας, η υπόθεση Φραντζή είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο το 1987. Ο τότε φοιτητής της ΑΣΟΕΕ είχε τεμαχίσει την νεαρή γυναίκα του και είχε μοράσει το πτώμα της σε σκουπιδοτενεκέδες. Βέβαια, οι εφημερίδες δεν έχασαν την ευκαιρία, με το Έθνος να δημοσιεύει στο έγχρωμο πρωτοσέλιδό του φωτογραφίες από το τεμαχισμένο σώμα της άτυχης κοπέλας. Αργότερα, στις λυκαυγές του 1994, η ελληνική κοινή γνώμη συγκλονίζεται από την δολοφονία του μικρού Νίκου Δουρή, ο οποίος σε ηλικία 6 χρονών κακοποείται και δολοφονείται από τον ίδιο του τον πατέρα. Στις 3 Ιανουαρίου του 1994 η εφημερίδα "Τα Νέα" φιλοξενεί τον υπέρτιτλο "Πα-τέρας", ο οποίος έμελλε να καθιερωθεί.

Δύο ακόμα περιπτώσεις. Τον Ιανουάριο του 1996 αποκαλύπτεται η δράση του Αντώνη Δαγκλή, ο οποίος επετίθετο σε πόρνες ημιπολυτελείας, σκορπώντας τρόμο στις αθηναικές πιάτσες. Δολοφόνησε με στυγερό τρόπο 3 κοπέλες. Η Ελευθεροτυπία φιλοξένησε σε ένα από τα πρώτα ρεπορτάζ της αυτές τις φράσεις: "Eνα ανθρώπινο πρόβλημα 22 χρόνων, ένας νεαρός της Kοκκινιάς που τόσο νωρίς έγινε δημόσιος κίνδυνος. Στραγγαλιστής εκδιδομένων γυναικών, αποτρόπαιος μακελλάρης, διεστραμμένος σεξουαλικά, με εικόνα ενός παράξενου, απότομου παιδιού της διπλανής πόρτας." Καθόλου άσχημα, οι δημοσιογράφοι, ακόμα και σοβαρών εντύπων, έδιναν ρεσιτάλ, πολλάκις επικαλούμενοι έωλες "αστυνομικές πηγές". Το τελευταίο έγκλημα, είναι η γνωστή δολοφονία του ηθοποιού Νίκου Σεργιανόπουλου. Στις εφημερίδες διερρευσαν όχι μόνο καταθέσεις, αλλά και φωτογραφίες από το σπίτι, όπως αυτή που δημοσιεύει η εφημερίδα Espresso:
υπόδειγμα δημοσιογραφίας

Ο ελληνικός Τύπος έχει μακρά παράδοση στις δημοσιεύσεις χαρακτηρισμών και φωτογραφιών που προκαλούν αηδία και αποτροπιασμό. Μια σχεδόν διεστραμμένη δημοσιογραφία, η οποία ικανοποιεί τα ζώωδη ένστικτα αναγνωστών και τηλεθεατών είναι κάθε μέρα στα μανταλάκια των περιπτέρων ή στην απαστράπτουσα βιτρίνα του δελτίου των 8. Η αλήθεια είναι, για να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας, πως αν δεν υπήρχε ανταπόκριση από το φιλοθεάμον κοινό, αυτού του είδους η δημοσιογραφία θα είχε εκλείψει προ πολλού. Για να συνεχίζονται, όμως, τα λιβελογραφήματα και η κατάφωρη παραβίαση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, πάει να πει πως κάποιοι τα επιβραβεύουν.

Οι χαρακτηρισμοί υιοθετούνται συλλήβδην και ο Τύπος δικάζει και καταδικάζει τους φερόμενους ως δράστες πριν καν την ετυμηγορία του δικαστηρίου. Αν τύχει και αθωωθεί κάποιος κατηγορούμενος δε, δεν δημοσιεύουν κάποιου είδους απολογία ή ένα ευμενές δημοσιεύμα προς αποκατάσταση. Αντίθετα, υποδεικνύουν λάθη και παράλειψεις της δικαιοσύνης και μεταβάλλονται πάλι σε δημόσιους κατηγόρους, οι οποίοι όλα τα σφάζουν και όλα τα μαχαιρώνουν. Ο Τύπος τείνει να αντικαταστήσει την δικαιοσύνη και αυτοί που επιθυμούν την "κάθαρση" της κοινωνίας, δεν είναι τίποτα άλλο από δημοσιογραφίσκους, οι οποίοι θα έπρεπε προ πολλού να έχουν διαγραφεί από τα μητρώα της ΕΣΗΕΑ. Η είδηση και το σχόλιο είναι όροι διαμετρικά αντίθετοι, αλλά αυτοί επιμένουν να κάνουν σχόλιο με ολίγη από είδηση. Και φυσικά, η ΕΣΗΕΑ ή το ΕΣΡ τιμωρούν άλλους για ψύλλου πήδημα, ενώ σε αυτές τις επιδείξεις ωμού κυνισμού και δημοσιογραφικού κανιβαλισμού κλείνουν το μάτι στους εκπροσώπους της καφρίλας. Not bad at all.

Το παραμύθι του ελληνικού Τύπου χρειάζεται πάντα έναν δράκο. Ένας, ο αίρων τας αμαρτίας των πάντων, θα βρεθεί εγκαλούμενος, η προσωπική του ζωή θα γίνει φύλλο και φτερό, η κοινωνία θα τον αποδοκιμάσει και αν αθωωθεί θα τεθεί στο περιθώριο, λόγω της υποψίας που θα σοβεί. Αν φυλακιστεί δε, δεν θα του δοθεί ούτε το περιθώριο του σωφρονισμού από τους υπόλοιπους κρατούμενους, οι οποίοι θα τον περιλάβουν.

Επειδή, λοιπόν, αυτός που θα σκοτώσει τον δράκο με το κοντάρι του δεν φαίνεται ακόμα στον ορίζοντα, ας περιμένουμε το επόμενο μεγάλο έγκλημα για να θαυμάσουμε το μεγαλείο του ανθρώπινου κυνισμού. Όχι του δράστη, των δημοσιογράφων...

Υ.Γ. 1 Προς Θεού, το κείμενο δεν είναι προς υπεράσπιση του Πακιστανού δράστη της Πάρου. Άλλο το δικονομικό σκέλος της υπόθεσης, άλλο ο δημοσιογραφικός κανιβαλισμός.

Υ.Γ. 2 Οι δράκοι του παραμυθιού ποικίλουν. Στο παρακάτω πρωτοσέλιδο της Απογευματινής του 1987, ο δράκος είναι το ΠΑΣΟΚ. Ευτυχώς, αυτά τα φαινόμενα μας τελείωσαν. Και εις άλλα με υγεία πάντως...
Ο ορισμός της πολιτικής βρωμιάς με φόντο έναν απελπισμένο



2 σχόλια:

  1. Συμφωνώ, αλλά να μην είμαστε απόλυτοι! Δηλαδή, όλα τα ελληνικά ΜΜΕ είναι κίτρινα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. όχι Ράνια μου,δεν έχω πει αυτό. Πάντα υπάρχουν σημαντικές και φωτεινές εξαιρέσεις, απλά μεγάλο μέρος του Τύπου καπηλεύεται τον ανθρώπινο πόνο

    ΑπάντησηΔιαγραφή