Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2012

Χάσαμε την τέχνη του λόγου,στοπ!

Του Γιώργου Ευγενίδη

Η τέχνη του λέγειν και πολύ περισσότερο του δημηγορείν ήταν μια διδακτή αρετή στην Αρχαία Αθήνα. Η συνέλευση δεν εκτραχυνόταν, τις περισσότερες τουλάχιστον φορές, ακριβώς γιατί τα μέλη της μπορούσαν να συζητήσουν κόσμια. Βρέθηκα χτες στον υπέροχο χώρο του FreeThinkingZone στη Σκουφά, στο Κολωνάκι για μια συζήτηση με θέμα το δίλημμα Ευρώ ή Δραχμή, με δύο ενδιαφέροντες ομιλητές. Αυτό που μου προκάλεσε θυμηδια ηταν το κοινό και μάλιστα συγεκριμένα μέλη του. Καταλαβαίνω εν πολλοίς την ανθρώπινη αγανάκτιση όταν κάποιος διαφωνεί, αλλά τουλάχιστον πρέπει να τεθούν κάποιοι βασικοί κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους θα συζητάμε. Αλλιώς και οι ίδιοι δεν ακουγόμαστε και γίνεται δύσκολο και για τους υπόλοιπους να παρακολουθήσουν τις απόψεις των άλλων παρευρισκομένων.


Πρέπει, λοιπόν, να μπουν κάποιοι βασικοί κανόνες στη διαδικασία της συζήτησης:
1) ΔΕΝ ΔΙΑΚΟΠΤΟΥΜΕ τον άλλον κατά το δοκούν. Δεν είναι εύκολο, ιδίως όταν παρασυρόμαστε από το δίκιο που μας πνίγει, αλλά δεν υπάρχει και άλλη εναλλακτική για να ακουστούμε όλοι και να γίνουν κατανοητές οι απόψεις όλων.
2) Δεν φωνάζουμε αδιακρίτως μέσα σε μια αίθουσα. Αυτό ισοδυναμεί με διακοπή και είναι εξίσου ενοχλητικό να βρίσκεσαι σε έναν χώρο και να ακούς κάποιον από την άλλη άκρη να ωρύεται με νεαντερτάλιο τρόπο.
3) Δεν εγκαλούμε τον συντονιστή γιατί εξέφρασε μια άποψη. Δεν είμαστε μόνο εμείς στον χώρο, υπάρχει και το πάνελ. Δεν μπορεί ο συντονιστής να λέει "παρακαλώ, παρακαλώ" και να μοιράζει απλά τον λόγο. Ακόμα και στις ειδήσεις δεν γίνεται αυτό, άρα δεν μπορούμε να το απαιτούμε από μια καθαρή συζήτηση αλληλεπίδρασης.

Δεν θα κρίνω την ποιότητα των επιχειρημάτων των δύο ομιλητών, ο καθένας εκπροσώπησε επάξια την σκοπιά του. Αυτό που θα κρίνω είναι το ελληνικό κοινό, στην μεγάλη του πλειοψηφία. Αναπωλούν κάποιοι την Αρχαια Αθήνα κι υπερηφανεύονται που εκεί θεμελιώθηκε η Δημοκρατία, ενώ άλλοι λαοί έτρωγαν μπανάνες στα δέντρα. Λοιπόν, αν μας έβλεπαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, οι θεμελιώτες αυτού του πολιτεύματος, θα γελούσαν και θα μας απαγόρευαν την είσοδο στην Εκκησία του Δήμου. Ο διάλογος στην Ελλάδα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, και ιδίως όταν πρόκειται για αντιμαχόμενες απόψεις, εκτραχύνεται τόσο πολύ, που υποβιβάζεται σε άναρθρες κραυγές χωρίς νόημα.  Από την δημοκρατία έχουμε υποβιβάσει τους εαυτούς μας σε καθεστώς οχλοκρατίας, εκεί όπου επικρατεί πάντα η φωνή του δυνατότερου.

Κατηγορούμε τους πολιτικούς μας πως δεν είναι σε θέση να διαλεχθούν με ευπρέπεια και κάνουμε ακριβώς τα ίδια. Έχουμε ακριβώς αυτούς που μας αξίζουν. Παντογνωσία, έλλειψη τακτ και σεβασμού στον συνομιλητή μας, ξερολακισμός, έχουμε πολλά κακά στη φύση μας. Δεν είναι ο Έλληνας ο αγαθός που πρέπει να τον παινέψουμε γιατί τον μάλωσαν οι κακοί ξένοι. Δεν πρέπει να χρυσώνουμε πάλι το χάπι στον εαυτό μας. Αν δεν κάνουμε και τώρα την αυτοκριτική μας, πότε θα την κάνουμε; Μέχρι την Έσχατη Κρίση θα είναι αργά!

Η κουλτούρα του διαλογου που διαθέταμε σ'αυτή την χώρα έχει εξανεμιστεί και την θέση της έχει πάρει η φωνή του ισχυρότερου. Προσωπικά, γελάω με ορισμένους οξύθυμους Ελληναράδες που τους πνίγει διαρκώς το δίκιο και πρέπει να εκφραστούν ανα πάσα στιγμή, με οποιοδήποτε μέσο, ακόμα και αν μιλάει κάποιος άλλος εκείνη την ώρα. Και αν στο κάτω κατω μας πειράζει να μας λένε οι ξενοι ποια είναι τα αρνητικά στοιχεία μας, ας τα ανακαλύψουμε μόνοι μας για να μην χρειαζόμαστε κανενός είδους ποδηγέτηση και να θίγεται το θυμικό μας.

Προτιμώ την σιωπή από την οχλοκρατία και την προσπάθεια να επιβληθώ, όσο δυνατή φωνή και αν διαθέτω. Στην χώρα αυτή θα πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά την ars dicendi, την τέχνη του λόγου. Αν καταφέρουμε να χάσουμε οριστικά ένα από τα παλαιότερα δημιουργήματά μας, ακριβώς γιατί το θεωρήσαμε δεδομένο, τότε είμαστε άξιοι της μοίρας μας...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου