Παρασκευή, 29 Ιουνίου 2012

"Περισσότερη Ευρώπη" Τώρα!

Του Γιώργου Ευγενίδη

Η χτεσινή Σύνοδος Κορυφής δεν μας έκανε σε καμιά περίπτωση σοφότερους αναφορικά με το τι μέλλει γενεσθαι στην Ευρωζώνη. Και αυτό διότι η απόφαση των ηγετών της Ευρώπης να προωθήσουν σχέδιο ανάπτυξης είναι από μόνη της αφηρημένη και εν πολλοίς αδρά διατυπωμένη. Κοντολογίς, αν και όλοι επέμειναν χτες για περισσότερη Ευρώπη, αυτό δεν αποτυπώθηκε στο τελικό αποτέλεσμα.

Η Άνγκελα Μέρκελ διατύπωσε πριν την Σύνοδο μια σαφέστατη θέση: όσο ζω δεν θα υπάρξει κοινοτικοποίηση του χρέους. Αυτό είναι σε μεγάλο μέρος λογικό για τους Γερμανούς, οι οποίοι από τότε που έχει αρχίσει η διαδικασία του bail out για αδύναμες χώρες, έχουν υποστεί ένα τρόπον τινά ισχυρό πολιτισμικό σοκ. Διότι αυτή η πρακτική δεν είναι ενταγμένη στην κουλτούρα τους, στην δική τους κοσμοθεωρία. Αυτοί πάντα αναγκάζονταν να δουλεύουν σκληρά για να έχουν ένα καλό επίπεδο ζωής και δεν μπορούν να αποδεχθούν εύκολα πως χώρες που απέτυχαν στο σκέλος της δημοσιονομικής προσαρμογής θα παίρνουν λεφτά αβρόχοις ποσί. Γι'αυτό και η λογική της σκληρής λιτότητας από μέρους της Γερμανίας ήταν ένα πολιτκό αντιστάθμισμα για εσωτερική κατανάλωση στον λαό της Γερμανίας. Το δίλημμα που παρουσιαζόταν στους Γερμανούς ήταν απλό: θέλετε λεφτά; Τότε θα πρέπει να ακολουθήσετε τη δική μας συνταγή, θα πρέπει να ζείτε με λίγα και να παράγετε πολλά.


Οι συνταγές και οι ιδίως οι κόπιες δεν δουλεύουν παντού και πάντα. Αποδείχτηκε καθαρά στην περίπτωση της Ελλάδας. Θα αποδειχθεί και στην περίπτωση της Ισπανίας, αν η Ευρώπη κάνει μια καθαρά τραπεζική κρίση, κρίση δανεισμού και δημοσιονομική κρίση. Για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, η κρίση δανεισμού της Ισπανίας "επετεύχθη" ήδη από την αβουλία των Ευρωπαίων ηγετών. Υπάρχει η αίσθηση παντού πλέον πως οι ηγέτες της Ευρωζώνης είτε δεν θέλουν είτε δεν μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο. Και όμως, υπάρχει μια τελευταία εναλλακτική: να υπερβούν τον εαυτό τους.

Βρέθηκε καποια στιγμή ένας άνθρωπος που όρθωσε ένα τείχος λογικής απέναντι στον αφόρητο κορσέ της λιτότητας που επιβάλλει η Άγκελα Μέρκελ. Και το όνομα αυτού Μάριο Μόντι. Ο Ιταλός Πρωθυπουργός χειρίζεται με δυναμισμό τα ευρωπαικά ζητήματα και αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο ακριβώς γιατί η χώρα του είναι η επόμενη που θα πληγεί μετά την Ισπανία. Αυτό θα γίνει με μαθηματική ακρίβεια και λίγη σπέκουλα από τις αγορές, ώστε το κόστος δανεισμού της Ιταλίας να γίνει αφόρητο. Μια χώρα που χρειάζεται περίπου 30δις μηνιαίως, για πόσο θα μπορεί να δανείζεται με 7%, όταν η Γερμανία π.χ. παίρνει μεγαλύτερα ποσά με σχεδόν μηδενικό ή ακόμα και αρνητικό επιτόκιο;

Δεν διατείνομαι πως ο δρόμος της ευρωπαικής ολοκλήρωσης είναι εύκολος. Αλλά απαιτούνται συντονισμένες και όχι βεβιασμένες κινήσεις για να επιτευχθεί η σταθεροποίηση. Αφενός, θα πρέπει να δοθεί χρονική παράταση στα προγράμματα που ήδη εφαρμόζονται και να υπάρχει εξαρχής μεγαλύτερη περίοδος δημοσονομικής προσαρμογής γι'αυτά που τώρα καταρτίζονται. Η ελληνική περίπτωση μας διδάσκει πως δεν γίνεται να επιτευχθούν πολλοί στόχοι σε λίγο χρονικό διάστημα. Επίσης, να επιτευχθεί η αναδιάρθρωσ του τραπεζικού συστήματος σε αδύναμες οικονομίες,αλλά με κάποιους κανονισμούς, ώστε π.χ. η τράπεζα να μην δανείζεται με το euribor 1% από την ΕΚΤ και εν συνεχεία να δανείζει την κυβέρνηση σε τρέχουσες τιμές αγοράς, ενώ ακόμα πρέπει να διασφαλιστεί πως ένα κομμάτι της ανακεφαλαιοποίησης θα πρέπει να κατευθυνθεί στην πραγματική οικονομία. Έτσι κινείται η αγορά και επίσης θα επιστρέψουν και οι καταθέσεις, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί η τραπεζική κεφαλαιακή βάση. Αλλά βέβαια απαιτείται σύνεση και σ'αυτόν τον τομέα, ώστε να μην επαναληφθεί η τραπεζική φούσκα με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Ακόμα, οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν την ενίσχυση της Ευρωπαικής Τράπεζας Επενδύσεων με ακόμα 10δις,με αποτέλεσμα η κεφαλαιακή της βάση τώρα να είναι 60δις. Έτσι απαντάται το αίτημα για project bonds και λοιπές στοχευμένες παρεμβάσεις.

Αυτό που δεν αγγίζεται, όμως, είναι ο ρόλος της ΕΚΤ. Ο Μόντι ζήτησε άμεση απάντηση στο πρόβλημα δανεισμού της Ιταλίας. Αν δανειζόταν απευθείας από την ΕΚΤ αργά ή γρήγορα θα υπήρχε πρόβλημα στην κεφαλαιακή της επάρκεια λόγω του μεγέθους της χώρας. Ο EFSF πάλι είναι παρηγοριά στον άρρωστο, καθώς τα εναπομείναντα 400 δις δεν φτάνουν παρά για έναν χρόνο περίπου. Μια λύση θα ήταν η παρέμβαση στην δευτερογενή αγορά ομολόγων, όπου τα χρεόγραφα διακινούνται σε πολύ χαμηλότερες τιμές έναντι της ονομαστικής τους αξίας. Αλλά είναι επίσης βέβαιο, πως μια επίδειξη πολιτικού συντονισμού της Ευρώπης θα συντελούσε στην επιτοκιακή αποκλιμάκωση και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των αγορών.

Τι πρόκειται να γίνει θα το δούμε στην Σύνοδο του Ιουλίου, η οποία και είναι πιο ενδιαφέρουσα για εμάς. Μέχρι τότε, όμως, είναι βέβαιο πως θα υπάρξουν και άλλες αναταράξεις από την πλευρά των αγορών. Χρειάζεται από την πλευρά της Ευρώπης και από την κα. Μέρκελ κυρίως ένας οδικός χάρτης που να δίνει στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές.

Οι ηγέτες της Ευρώπης πρέπει να υπερβούν τον εαυτό τους. Το δόγμα για "περισσότερη Ευρώπη" είναι σήμερα μια αδίρρητη αναγκαιότητα, όχι πλέον λόγω, αλλά κυρίως έργω.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου