Δευτέρα, 25 Ιουνίου 2012

Ποια Θα Είναι η Μοίρα του ΠΑΣΟΚ;


Του Νάσου Αμπουέλ

Θα το θέσω ευθέως το ζήτημα και χωρίς υπεκφυγές: Ποια θα είναι η μοίρα του ΠΑΣΟΚ; Μπορεί πράγματι να αναγεννηθεί αυτός ο πολιτικός σχηματισμός που στιγμάτισε τη πορεία της χώρας τα τελευταία 20 χρόνια; Ή μήπως, είμαστε πλέον σε μια θλιβερή αλλά μοιραία "δύση του ηλίου";


Το μεγαλύτερο πρόβλημα που εντοπίζω εγώ είναι ότι το ΠΑΣΟΚ έχει πάψει πια να μονοπωλεί τον χώρο της κεντροαριστεράς και της Αριστεράς.  Το 1974, το ΠΑΣΟΚ ήταν ο φάρος του κοινοβουλευτικού σοσιαλισμού, που καλλιεργούσε προσδοκίες σε πολλούς πικραμένους Κεντρώους αλλά και ριζοσπάστες Αριστερούς ότι θα μπορούσε η Αριστερά να καταλάβει την εξουσία δημοκρατικά, χωρίς Μαρξιστικές εξεγέρσεις και Σταλινικές προγραμματικές διακηρύξεις.  Αφού το ΚΚΕ παρέμενε τότε ένας πολιτικός φορέας με αντιδραστική και οπισθοδρομική αντίληψη, ενώ οι λοιπές δυνάμεις της Αριστεράς αδυνατούσαν να συσπειρωθούν και να παρουσιάσουν ξεκάθαρες θέσεις, το ΠΑΣΟΚ μπορούσε να μονοπωλήσει τον χώρο της ευρύτερης Αριστεράς.  Και πράγματι αυτό έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου, από το 1981 μέχρι το 1996.


Κατά την «εκσυγχρονιστική και ανανεωτική» περίοδο Σημίτη, το ΠΑΣΟΚ έπαψε να αποτελεί το κίνημα του Σοσιαλισμού και μετατράπηκε σε δύναμη της κεντροαριστεράς.  Ενώ κάποτε απευθυνόταν κυρίως στα χαμηλά κοινωνικά στρώματα και στη μικρομεσαία τάξη, η στροφή Σημίτη του άλλαξε τον προσανατολισμό.  Για παράδειγμα, το ΠΑΣΟΚ δε διακήρυττε πια κρατικοποιήσεις ελλειμματικών επιχειρήσεων, αντίθετα στήριζε αναγκαίες αποκρατικοποιήσεις, μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην οικονομική δραστηριότητα της χώρας, ενώ έπαψε να δαιμονοποιεί τον ξένο παράγοντα και μάλιστα άρθρωνε λόγο υπέρ των ξένων επενδύσεων.  Πράγματι, αυτή η μεταβολή στην οικονομική αντίληψη του ΠΑΣΟΚ ώθησε πολλούς να το χαρακτηρίσουν «δεξιόστροφο».  Αποτέλεσμα όμως αυτής της αλλαγής ήταν ότι το ΠΑΣΟΚ διεύρυνε την ομάδα ψηφοφόρων του ούτως ώστε πλέον απευθυνόταν όχι μόνο στις λαϊκές μάζες αλλά και στις μεσαίες και ανώτερες κοινωνικές τάξεις.  Και πάλι, αποτελούσε τη μοναδική αξιόπιστη κεντροαριστερή δύναμη της χώρας. 

Μετά όμως από τις εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου αναδεικνύεται μια νέα πραγματικότητα.  Το ΠΑΣΟΚ δε μονοπωλεί πια τον χώρο της Αριστεράς για πρώτη φορά μετά από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.  Η κρατικιστική Αριστερά έχει βρει καταφύγιο στον ΣΥΡΙΖΑ, που ευαγγελίζεται ένα πρόγραμμα διακυβέρνησης που δεν απέχει πολύ από τις αρχικές εξαγγελίες του ΠΑΣΟΚ το 1981: ενίσχυση του κράτους, κρατικοποιήσεις επιχειρήσεων (ΟΤΕ, Ολυμπιακή), βαρύτερη φορολογία στα «υψηλά» εισοδήματα (30.000 ευρώ και άνω δηλαδή).  Τουτέστιν, το ΠΑΣΟΚ δε φαίνεται να είναι πια ο κύριος εκφραστής της Αριστεράς και του πολιτικού συνδικαλισμού, που σε μεγάλο βαθμό το ανέδειξαν.  

Ακόμη όμως και η κεντροαριστερά φαίνεται να ξεφεύγει από την εμβέλεια του «Κινήματος».  Ο κ. Βενιζέλος έχει αποδείξει ότι επιθυμεί το ΠΑΣΟΚ να ακολουθήσει το ρεύμα της κεντροαριστεράς, ξορκίζοντας το «βαθύ ΠΑΣΟΚ» και τον πελατειακό κρατικισμό, και υιοθετώντας μια γραμμή που θυμίζει το προοίμιο της Σημιτικής ηγεσίας.  Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ εδώ βρίσκει απέναντί του έναν άξιο και, προπάντων, άφθαρτο αντικαταστάτη, τη ΔΗΜΑΡ, που και εκείνη διατυπώνει το αφήγημα της υπεύθυνης κεντροαριστεράς, όπως καταφάσκει και η απόφαση το κόμματος για «σταδιακή απαγκίστρωση» αντί για ολέθρια και ανεύθυνη καταγγελία του Μνημονίου.  


Και αν ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να χαρακτηριστεί παροδικό και εφήμερο πολιτικό πυροτέχνημα της εποχής, που θα υποχωρήσει όσο θα ανακάμπτει η χώρα, η ΔΗΜΑΡ φαίνεται να έχει μια στέρεα και αξιόπιστη πολιτική πλατφόρμα.  Γιατί, σε αυτά τα πλαίσια, ένας κεντροαριστερός ψηφοφόρος να προτιμήσει το ΠΑΣΟΚ του κυβερνητισμού, της διαφθοράς και της διαπλοκής των περασμένων ετών, που είναι σε μεγάλο βαθμό ένοχο για τη κατάντια της χώρας, και να μην επιλέξει την άφθαρτη ΔΗΜΑΡ με τον φέρελπι αρχηγό της;  Προγραμματικά, τα δύο κόμματα συγκλίνουν, ενώ ιδεολογικά πλέον, είναι όχι μόνο όμοροι αλλά σχεδόν δίδυμοι σχηματισμοί.

Αν υποθέσουμε ότι ο κ. Βενιζέλος θα καταφέρει να περιθωριοποίηση τα βαρίδια που είναι συνυφασμένα με την εικόνα του παλαιού ΠΑΣΟΚ (π.χ. Γιώργος Παπανδρέου, Μιχάλης Χρυσοχοίδης, Πέτρος Ευθύμιου, Χρήστος Πρωτόπαπας) και να αποδείξει ότι πράγματι φυσάει νέος αέρας στα πανιά του κόμματος, τότε σε τι θα διαφέρει από τη ΔΗΜΑΡ, που και αυτή θα είναι κεντροαριστερή; Ίσως στον βαθμό των προσώπων.  Δηλαδή, ενδέχεται το ΠΑΣΟΚ να καταφέρει να εκθρέψει και να αναδείξει νέα αξιόλογα πολιτικά στελέχη που θα κερδίσουν την εμπιστοσύνη του κόσμου.  Όμως θα αρκεί αυτό για να ξαναγίνει το ΠΑΣΟΚ κόμμα εξουσίας; Ή αυτές οι περιορισμένες δυνατότητες θα το καθηλώσουν και θα το παγιώσουν ως απλό «κυβερνητικό εταίρο»;  Διότι αν δε μπορεί να ανακαταλάβει εξ’ ολοκλήρου τον χώρο της κεντροαριστεράς, το ΠΑΣΟΚ δε μπορεί να έχει ιδιαίτερες κυβερνητικές φιλοδοξίες.

Σε τελική ανάλυση, διαφαίνεται δύσκολη η επικράτηση του ΠΑΣΟΚ στον κεντροαριστερό χώρο και ακόμα πιο δύσκολη στο ευρύτερο Αριστερό πεδίο.  Το κόμμα πληρώνει και για τα αμαρτήματα του παρελθόντος, που έχουν ως αποτέλεσμα να το καταδικάζουν πολλοί ψηφοφόροι και κυρίως οι νέοι, που το εξισώνουν με τις παθογένειες και τα καρκινώματα της οικονομίας, του κράτους, και της πολιτικής ζωής.  Ίσως να χρειαστούν πολλά χρόνια μέχρι το ΠΑΣΟΚ να μπορέσει να διεκδικήσει τη πρωτιά.  Όμως, όπως ορίζει και η λαϊκή θυμοσοφία, «έτσι όπως έστρωσες, έτσι θα κοιμηθείς…»        

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου